PIEKARNICTWO-CUKIERNICTWO
Nazwa zakładu pracy	Kolejny numer karty	4	
KARTA ANALIZY RYZYKA ZAWODOWEGO
Autor:
................................................	Stanowisko pracy: Piekarz młodociany	data: 30 kwietnia 2008 r.	
Metoda oceny ryzyka zawodowego:
–	czynniki niebezpieczne – wskaźnik ryzyka RISC SCORE,
–	czynniki szkodliwe dla zdrowia – wg PN-N-18002.
Przyjęty akceptowalny poziom ryzyka – kategoria 3, wartość punktowa do 200. (dotyczy metody RISC SCORE)	
INFORMACJE O STANOWISKU PRACY
A. Opis stanowiska pracy: Stanowisko pracy zlokalizowane w halach produkcyjnych. Pomieszczenia pracy spełniają parametry dotyczące pomieszczeń pracy stałej. Instalacja elektryczna sprawna – wynik badania pozytywny. W obrębie stanowiska wykonano badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia. Oświetlenie stanowiska pracy spełnia wymogi Polskiej Normy. Zabezpieczenie pożarowe zgodne z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719). Drogi ewakuacyjne wyznaczone i oznakowane zgodnie z PN-92/N-011256/02. Wentylacja w pomieszczeniach spełnia wymogi – sprawna. System pierwszej pomocy zapewnia udzielenie pomocy. Pracownicy wyposażeni są w odzież i obuwie robocze, zgodnie z tabelą przydziału.
Organizacja pracy:
Uczniowie wykonują czynności związane z nauką zawodu w zakresie określonym programem nauczania i praktyki oraz zgodne z wykazem prac wzbronionych młodocianym. Ciężar materiałów przenoszonych ręcznie, nie przekracza dopuszczalnych norm dźwigania dla młodocianych. Do przemieszczania ładunków przekraczających normy dźwigania uczniowie mogą stosować urządzenia pomocnicze. Są zapoznani z instrukcjami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących wykonywanego procesu pracy oraz zasad bezpiecznego obsługiwania urządzeń, maszyn i narzędzi stosowanych w procesie pracy. Nie są wykonywane prace wymagające zajmowania przez ucznia pozycji wymuszonej. Uczniowie mają przydzieloną odzież roboczą.
Organizacja procesów pracy oraz ich powiązanie:
Proces szkolenia powiązano z procesem praktycznego wykonywania zadań związanych z procesem produkcji piekarniczej.
Uczniowie w trakcie zajęć teoretycznych prowadzonych przez instruktora poznają zasady wykonania poszczególnych czynności, ze szczególnym zwróceniem uwagi na stopniowanie trudności i zapoznanie z bezpiecznym sposobem ich wykonywania. Szkolenie odbywa się etapami od czynności najprostszych do bardziej skomplikowanych.
Każde samodzielnie wykonywane zadanie sprawdzane jest przez instruktora.
Czas pracy młodocianych, którzy nie ukończyli 16 lat wynosi do 6 godzin na dobę, młodociani uczniowie mający ukończone 16 lat pracują do 8 godzin na dobę.	
B. Lokalizacja stanowiska pracy: stanowisko w zależności od rodzaju wykonywanej czynności związanej z procesem nauki.	
C. Faza użytkowania: nauka produkcji pieczywa, obsługiwania i konserwacja maszyn i urządzeń, wykonywanie prostych prac porządkowych.	
D. Granice obiektu: pomieszczenia piekarni.	
E. Wykonywane czynności oraz sposób i czas ich wykonywania: (w powtarzających się cyklach)	
1.	Sprawdzenie i przygotowanie urządzeń do pracy – ok. 10 min/8 h.	
2.	Przygotowanie surowca w tym pomoc w przesiewaniu mąki – czas zależny od zakresu zadań.	
3.	Nauka przygotowania rozczynów i fermentacji zgodnie z recepturami – czas zależny od wielkości produkcji.	
4.	Nauka mechanicznego wyrabiania ciasta – czas zależny od wielkości produkcji.	
5.	Nauka ręcznego i mechanicznego rozważenia i formowania porcji ciasta – do ok. 6,5 godz./zm. lub czas zależny od wielkości produkcji.	
6.	Wykonywanie prac pomocniczych – czas zależny od wielkości produkcji.	
7.	Wykonanie czynności obsługowych, czyszczenia maszyn i porządkowanie stanowiska pracy – ok. 1 h/8 h.	
Forma, zakres i sposób korzystania z wyposażenia miejsc pracy, w tym z maszyn, narzędzi i sprzętu:
Uczniowie w zależności od etapu nauczania i rodzaju wykonywanych czynności mogą korzystać ze wszystkich narzędzi, maszyn i urządzeń stosowanych w procesie pracy w zakładzie. Czynności w procesie pracy wymagające stosowania narzędzi mechanicznych lub maszyn mogą być wykonywane tylko pod nadzorem instruktora.
Uczniom nie wolno bez nadzoru instruktora uruchamiać wszystkich maszyn i urządzeń.	
F. Stosowane materiały i środki pracy:	
1.	Wszystkie maszyny i urządzenia zakładu cukierniczego, wykorzystywane w procesie produkcji pod stałym nadzorem instruktora nauki zawodu.	
2.		
G. Osoby pracujące na stanowisku	
1.	Młodociany – Uczeń w zawodzie cukiernik.	
2.		
H. Wymagany poziom wykształcenia, doświadczenia i zdolności użytkownika oraz wymagane uprawnienia	
Ukończona szkoła podstawowa.	
Brak przeciwwskazań lekarskich do pracy na stanowisku piekarza,	
Poinformowano młodocianych o możliwych zagrożeniach i o wszelkich podjętych działaniach dotyczących ich zdrowia w zakładzie pracy.	
Szkolenia bhp z godnie z Rozp MPiPS w sprawie szkoleń bhp – aktualne dla wszystkich uczniów.	
Szkolenie według programu nauczania zawodu cukiernika przed wykonywaniem szkolenia praktycznego w zakładzie piekarniczym.	
I. Inne wymagania dotyczące osób zatrudnionych na stanowisku – kobiety w ciąży, młodociani, osoby niepełnosprawne itp.	
Mogą być zatrudniani młodociani w ramach nauki zawodu. Spełniono wymagania w zakresie prac wzbronionych młodocianym.	
Praca w rygorach określonych rozporządzeniem w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym.
Uczniom zabrania się:	
1. dźwigać i przenosić na odległość większą niż 25 m, ciężary przekraczające 12 kg przy pracy stałej i 20 kg przy pracy dorywczej,	
2. wykonywać prace, przy których najwyższe wartości obciążenia pracą fizyczną, mierzone wydatkiem energetycznym netto na wykonywanie pracy, przekraczają 12,6 kJ/min, a w odniesieniu do 6 godz. dnia pracy – 3.030 kJ.	
3. wykonywać prace załadunkowe i wyładunkowe, przy przewożeniu ciężarów środkami transportu”	
4. wykonywać prace wymagające stale wymuszonej i niewygodnej pozycji ciała:
1) wykonywane w pozycji pochylonej lub w przysiadzie,
2) wykonywane w pozycji leżącej, na boku lub na wznak,	
5. wykonywać prace w narażeniu na działanie czynników i procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym,	
6. wykonywać prace w warunkach narażenia na hałas, którego poziom ekspozycji odniesiony do 8-godzinnego dobowego lub do przeciętnego tygodniowego, określonego w Kodeksie pracy, wymiaru czasu pracy przekracza wartość 80 dB,
– szczytowy poziom dźwięku C przekracza wartość 130 dB,
– maksymalny poziom dźwięku A przekracza wartość 110 dB.	
7. wykonywać prace w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne, których:
– wartość sumy wektorowej skutecznych, ważonych częstotliwościowo przyśpieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych X, Y i Z, przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm, przekracza 1 m/s2,
– maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych, ważonych częstotliwościowo przyśpieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych X, Y i Z, dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych, przekracza 4 m/s2.	
8. wykonywać prace przy nieodpowiednim oświetleniu, przy których wykonywaniu parametry oświetlenia nie odpowiadają wymaganiom określonym w Polskich Normach.	
9. wykonywać prace na wysokości powyżej 3 m grożące upadkiem z wysokości,	
10. wykonywać prace zagrażające porażeniem prądem elektrycznym,	
11. wykonywać prace w temperaturze powietrza niższej niż 14°C, a także przy wilgotności względnej wyższej niż 65%,	
Zezwala się uczniom, którzy ukończyli 16 lat (chłopcom):
– wykonywać prace wymagające stale wymuszonej i niewygodnej pozycji przy pracy, młodocianym, którzy ukończyli 16 lat mogą wykonywać nie więcej niż 3 godz. / zm. rob.,
– przewożenie przez chłopców na wózkach 2-kołowych poruszanych ręcznie na odległość do 100 m po powierzchni gładkiej ładunków o masie do 80 kg, jeżeli pochylenie powierzchni nie przekracza 2%, a po powierzchni nierównej – ciężarów do 50 kg, jeżeli pochylenie powierzchni nie przekracza 1%, (Masa ładunków obejmuje również masę urządzenia transportowego)
– przewożenie na wózkach 3- lub 4-kołowych poruszanych ręcznie na odległość do 150 m ładunków o masie: do 80 kg, jeżeli pochylenie powierzchni nie przekracza 2%. (Masa ładunków obejmuje również masę urządzenia transportowego),	
J. Inne osoby narażone na ryzyko	
1.	Instruktorzy,	
2.		
K. Niedogodności i niebezpieczne zdarzenia wykryte w czasie dotychczasowej pracy – wypadki i choroby zawodowe	
1.	Chorób zawodowych i wypadków nie było.	
2.	Praca w zapyleniu pyłem mącznym,	
3.		

II. IDENTYFIKACJA I CHARAKTERYSTYKA ZAGROŻEŃ	Piekarz młodociany	Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Dokumenty wykorzystane do identyfikacji	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie – źródło (przyczyna) zagrożenia, możliwe skutki zagrożenia)	Przeciwdziałanie i stosowane środki ochronne	Weryfikacja zagrożeń	Uwagi	
		Lista kontrol-
na	Doku-
mentacja tech-
niczna	Doku-
mentacja pomiaru czynni-
ków szkodli-
wych	Informa-
cje eksper-
ckie	Inne			Uwzględ-
nić	Pominąć		
Czynniki niebezpieczne										
40.	Upadek, potknięcie się, poślizgnięcie człowieka na płaszczyźnie					obser-
wacja czynnoś-
ci	Źródłem zagrożenia mogą być przeszkody mogące przypadkowo znajdować się na drodze przemieszczania się pracownika. Skutkiem poślizgnięcia się, potknięcia może być upadek i urazy ciała powodujące krótkotrwała niezdolności do jej wykonywania.	– ostrożność w czasie wykonywania prac produkcyjnych.
– nie zastawianie ciągów komunikacyjnych zbędnymi przedmiotami.
– oznakowanie miejsc niebezpiecznych barwami bezpieczeństwa,	x			
41.	Uderzenie, przygniecenie człowieka przez czynniki materialne transportowane mechanicznie lub ręcznie					obser-
wacja czynnoś-
ci	Źródłem zagrożenia są przenoszone ręcznie lub z użyciem wózków ręcznych materiały i ładunki. Skutkiem mogą być urazy kończyn dolnych lub obrażenia ciała powodujące absencję.	– Zachowanie zgodnych z wymogami odstępów między maszynami, odstępów maszyn od ścian pomieszczenia,
– Przestrzeganie zasad czyszczenia kadzi po cieście i nieprzebywania pod kadziami,
– obuwie robocze,
– stosowanie ręcznych wózków transportowych,
– procedury wykonywania czynności i ich przestrzeganie przez uczniów.	x			
42.	Zetknięcie się człowieka z ostrymi narzędziami					obser-
wacja czynnoś-ci	Źródłem zagrożenia są stosowane w procesie produkcji narzędzia ręczne oraz ostre części stosowanych maszyn, mogące spowodować skaleczenie kończyn górnych.	– zachowanie odstępów między składowanymi materiałami i produktami,
– wyznaczenie dróg transportowych,
– zachowanie ostrożności	x			
43.	Zagrożenie wciągnięciem lub pochwyceniem						Źródłem zagrożenia są obracające się części maszyn do obróbki ciasta. Pochwycenie kończyn górnych spowodować może ich ciężkie urazy.	– sprawność osłon maszyn,
– sprawność wyłączników maszyn,
– niewykonywanie czynności obsługowych w czasie pracy urządzenia,
– stosowanie skrobaczek o długich trzonkach w czasie czyszczenia kadzi na ciasto,
– zachowanie ostrożności,	x			
44.	Zagrożenia termiczne (w czasie prac pomocniczych)		x			obser-
wacja czynnoś-
ci	Źródłem zagrożenia są rozgrzane elementy pieca lub gorące pieczywo czasie jego wyjmowania z pieca. Skutkiem mogą być oparzenia, powodujące oszpecenia oraz inne urazy spowodowane kontaktem człowieka z urządzeniami lub materiałami o wysokiej temperaturze w czasie prac pomocniczych przy obsłudze pieca piekarniczego.	– przestrzeganie procedury wykonywania czynności,
– stosowanie odzieży roboczej,
– stosowanie rękawic roboczych,
– zapinanie rękawów kurtek roboczych,
– osłona twarzy podczas obsługiwania akumulatora,
– wzmożona uwaga.	x			
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

II. IDENTYFIKACJA I CHARAKTERYSTYKA ZAGROŻEŃ	Piekarz młodociany	Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Dokumenty wykorzystane do identyfikacji	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie – źródło (przyczyna) zagrożenia, możliwe skutki zagrożenia)
	Przeciwdziałanie i stosowane środki ochronne
	Weryfikacja zagrożeń	Uwagi	
		Lista kontrol-
na	Doku-
mentacja tech-
niczna	Doku-mentacja pomiaru czynni-
ków szkodli-
wych	Informa-
cje eksper-
ckie	Inne			Uwzględ-
nić	Pominąć		
45.	Pożar		x			obser-
wacja czynnoś-
ci	Źródłem zagrożenia mogą być niesprawne elementy instalacji elektrycznej stosowanych maszyn i urządzeń w cukierni i związana z tym możliwość pożaru. Źródłem pożaru mogą być materiały łatwopalne (opakowania papierowe) mogące znajdować się na stanowisku pracy. Zagrożeniem powodowanym przez pożar może być toksyczne i duszące oddziaływanie dymów i gazów pożarowych oraz niebezpieczne zjawiska towarzyszące gwałtownemu spalaniu się produktów w wypadku awarii i zapaleniu się materiałów palnych lub maszyn i urządzeń.
Skutkiem zagrożenia mogą być oparzenia odkrytych części ciała (twarz, dłonie) i urazy całego ciała, do śmierci poprzez zaczadzenie włącznie.	– Instrukcja postępowania na wypadek pożaru,
– znajomość przez pracowników instrukcji postępowania na wypadek pożaru,
– zapewnienie i oznakowanie dróg ewakuacji oraz wyjść z dróg ewakuacyjnych w ilości zapewniającej spełnienie wymogów przepisów przeciwpożarowych,
– wyposażenie stanowisk pracy w zgodną z przepisami przeciwpożarowymi odpowiednią ilość podręcznego (sprawnego i legalizowanego) sprzętu gaśniczego,
– umiejętność posługiwania się sprzętem gaśniczym,
– wyznaczenie miejsc do palenia tytoniu i nadzór nad przestrzeganiem zasad palenia tytoniu przez pracowników,	x			
46.	Porażenie prądem elektrycznym o napięciu do 1 kV		x			obser-
wacja czynnoś-
ci	Źródłem zagrożenia są obsługiwane urządzenia zasilane energią elektryczną i instalacja elektryczna w pomieszczeniach (gniazda wtykowe i wyłączniki prądu, przedłużacze). W wyniku możliwości porażenia prądem elektrycznym o napięciu niebezpiecznym dla życia i zdrowia pracownika, bezpośrednie działanie prądu przemiennego o napięciu 230 lub 400 V, częstotliwości 50 Hz może spowodować ujemne skutki poprzez działanie na krążenie krwi i oddychanie, układ nerwowy, działanie cieplne, uszkodzenie mięśni i kości do śmierci włącznie. Skutkiem porażenia prądem mogą też być urazy ciała w wyniku upadków po porażeniu prądem elektrycznym.	– sprawna ochrona przeciwporażeniowa stosowanych urządzeń i instalacji elektrycznej urządzeń oraz aktualność jej pomiarów,
– wykluczenie stosowania przedłużaczy przenośnych do zasilania urządzeń,
– przegląd codzienny urządzenia przed jego użyciem,
– niewłączanie urządzenia w przypadku stwierdzenia niesprawności przewodów zasilających lub wtyczek,
– systematyczne przeglądy i ocena sprawności wyłączników urządzenia oraz dobry stan techniczny przewodów zasilających,	x			
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

II. IDENTYFIKACJA I CHARAKTERYSTYKA ZAGROŻEŃ	Piekarz młodociany	Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Dokumenty wykorzystane do identyfikacji	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie – źródło (przyczyna) zagrożenia, możliwe skutki zagrożenia)
	Przeciwdziałanie i stosowane środki ochronne
	Weryfikacja zagrożeń	Uwagi	
		Lista kontrol-
na	Doku-
mentacja tech-
niczna	Doku-mentacja pomiaru czynni-
ków szkodli-
wych	Informa-
cje eksper-
ckie	Inne			Uwzględ-
nić	Pominąć		
Czynniki szkodliwe	
47.	Hałas			x		obser-
wacja czynnoś-
ci	Zagrożenie powstaje w czasie pracy maszyn do mieszania ciasta, jego formowania i przesiewania mąki.
Zmierzone wartości hałasu:
Wartość zmierzona dla 8 h zmiany roboczej
L Amax 8 h = 69,3 dB.
Krotność NDN – 0,03,
Parametry hałasu poniżej 0,5 NDN.
Zagrożenie nie powinno powodować negatywnych zmian w stanie słuchu pracownika.	– sprawność sprzętu mechanicznego,
– zachowanie procedur,
– stosowanie wkładek zabezpieczających przed hałasem w przypadku jego uciążliwości dla pracownika,	x			
48.	Zapylenie			x		obser-
wacja czynnoś-
ci	Zagrożenie powoduje zawarte w pyle mąki alergeny. Skutkiem wdychania dużego stężenia pyłu w długim okresie czasu, może być choroba układu oddechowego – nieżyty górnych dróg oddechowych. Zmierzona wartość:
pył całkowity – 0,81 mg/m3, Krotność NDS=0,2 NDS;
pył respirabilny – 0,22 mg/m3, Krotność NDS=0,11,	– procedura przesypywania i przesiewania mąki i jej przestrzeganie przez pracowników,
– półmaska filtrująca przy dużym zapyleniu,
– wentylacja o właściwej wydajności,
sprzątanie posadzek i ścian „na mokro”,	x			
49.	Mikroklimat gorący					obser-
wacja czynnoś-
ci	Źródłem zagrożenia jest piec piekarniczy wytwarzający wysoką temperaturę. Praca w bezpośrednim sąsiedztwie otwartego pieca podczas wkładania i wyjmowania pieczywa związana jest z możliwością przegrzewania pracownika. Konieczność przemieszczania pieczywa od pieca do magazynu powoduje wychłodzenie ciała pracownika. Skutkiem różnic temperatur mogą być omdlenia lub choroby powodowane „zaziębieniem”, zwiane z możliwością absencji pracownika.	– Młodociani – zatrudnianie młodocianych przy obsłudze pieca do 3 godz./zm. rob. tylko w dzień,
– Osoby dorosłe – przestrzeganie procedur obsługi pieca,
– Napoje chłodzące,
– Przerwy w pracy.	x			
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

II. IDENTYFIKACJA I CHARAKTERYSTYKA ZAGROŻEŃ	Piekarz młodociany	Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Dokumenty wykorzystane do identyfikacji	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie – źródło (przyczyna) zagrożenia, możliwe skutki zagrożenia)
	Przeciwdziałanie i stosowane środki ochronne
	Weryfikacja zagrożeń	Uwagi	
		Lista kontrol-
na	Doku-
mentacja tech-
niczna	Doku-mentacja pomiaru czynni-
ków szkodli-
wych	Informa-
cje eksper-
ckie	Inne			Uwzględ-
nić	Pominąć		
Czynniki biologiczne	
Związane z koniecznością wykonywania czynności w narażeniu na działanie zidentyfikowanych poniżej czynników biologicznych.	
Lp.	Zagrożenie	Źródło zagrożenia (przyczyna)	Możliwe skutki zagrożenia	Środki ochrony przed zagrożeniami	
	Grupa	Droga zakażenia		Przechowywanie akt	
50.	Alergeny zawarte w mące i innych składnikach	Pyły	możliwość uczuleń dotyczących skóry i układu oddechowego	Skuteczna wentylacja wyciągowa.	
	Gr. 1 brak szczepień A	Powietrzno-pyłowa, bezpośrednia przez skórą		Nie	
51.	Antygeny grzybów, w tym drożdży	Drożdże	możliwość reakcji nadwrażliwości, w tym zapalenia płuc z objawami astmatycznymi	Wentylacja wyciągowa i środki ochrony układu oddechowego	
	Gr. 1, brak szczepień A	Powietrzno-pyłowa, bezpośrednia przyranna		Nie	
52.	Aspergillus glaucus i Penicillinum glaucum (Pleśnie)	Pleśnie rozwijające się w magazynowanej mące	możliwość skórnych reakcji uczuleniowych	Wentylacja wyciągowa i środki ochrony układu oddechowego	
	Gr. 1, brak szczepień A	Powietrzno-pyłowa, bezpośrednia przyranna		Nie	
53.	Streptobacillus moniliformis – ugryzienie przez gryzonie	Gryzonie	Gorączka Haverhill (osutka na skórze, zapalenie stawów)	Środki ochrony indywidualnej, deratyzacja	
	Gr. 2, brak szczepień	Bezpośrednia (ugryzienia)		Nie	
54.	Salmonella cholerasuis var.	Produkty roślinne i zwierzęce (jaja)	Salmonelloza (zapalenie żołądka i jelit, zatrucia pokarmowe)	Środki ochrony indywidualnej, dezynfekcja (wyparzanie jaj), przestrzeganie zasad czystości i higieny w miejscu pracy	
	Gr. 2, brak szczepień	Bezpośrednia (ugryzienia)		Nie	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

II. IDENTYFIKACJA I CHARAKTERYSTYKA ZAGROŻEŃ	Piekarz młodociany	Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Dokumenty wykorzystane do identyfikacji	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie – źródło (przyczyna) zagrożenia, możliwe skutki zagrożenia)
	Przeciwdziałanie i stosowane środki ochronne	Weryfikacja zagrożeń	Uwagi	
		Lista kontrol-
na	Doku-
mentacja tech-
niczna	Doku-mentacja pomiaru czynni-
ków szkodli-
wych	Informa-
cje eksper-
ckie	Inne			Uwzględ-
nić	Pominąć		
Czynniki uciążliwe	
55.	Obciążenie fizyczne					obser-
wacja czynnoś-
ci	Zagrożenie związane z koniecznością ręcznego przenoszenia worków z mąką oraz innych ciężarów. Zagrożenie powodowane jest również koniecznością pracy stojącej oraz pracy w różnych pozycjach ciała, szczególnie w czasie czyszczenia maszyn i urządzeń. Skutkiem działania zagrożenia mogą być zmiany w układzie kostno-mięśniowym lub jego urazy.	– nieprzekraczanie norm dźwigania,
– przerwy w pracy w czasie prac załadowczych,
– stosowanie wózków transportowych,
– możliwość odpoczynku siedząc,	x			
56.	Wymuszona pozycja ciała					obser-
wacja czynnoś-
ci	Zagrożenie związane z koniecznością długiego stania bez możliwości siedzenia. Wykonywanie czynności powtarzalnych, wymuszona pozycja ciała (np. siedzenie lub stanie przez wiele godzin), nadmierny wysiłek fizyczny (zwłaszcza przy podnoszeniu i przemieszczaniu ciężkich ładunków) – możliwość dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego.	– Należy stosować bezpieczne metody podnoszenia i przenoszenia ciężkich lub nieporęcznych ładunków oraz stosować urządzenia mechaniczne ułatwiające podnoszenie i przenoszenie.
– Możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej	x			
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO			
Stanowisko: Piekarz młodociany		Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Szacowanie i wartościowanie poziomu ryzyka zawodowego	Działania do zastosowania w celu obniżenia poziomu ryzyka	Określenie poziomu ryzyka końcowego po zastosowaniu środków profilaktycznych	Dopuszczalność ryzyka	
		Metoda	Parametry ryzyka	Poziom ryzyka przed zastosowa-
niem środków profilaktycz-
nych		Parametry ryzyka	Poziom ryzyka po zastosowa-
niu środków profilak-
tycznych		
			Skutki (S)	Prawdopo-
dobień-
stwo (P)	Ekspo-
zycja (E)			Skutki (S)	Prawdopo-
dobieństwo (P)	Ekspozycja (E)			
Czynniki niebezpieczne	
40.	Upadek, potknięcie się, poślizgnięcie człowieka na płaszczyźnie.	Risc Score	S=3
absencja	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 18
R < 20 akceptowalne	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– wskazana kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
41.	Uderzenie, przygniecenie człowieka przez czynniki materialne transportowa-
ne mechanicznie lub ręcznie,	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 42
20 < R < 70 małe	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– potrzebna kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
42.	Zetknięcie się człowieka z ostrymi czynnikami materialnymi	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 42
20 < R < 70 małe	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– potrzebna kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
43.	Zagrożenie wciągnięciem lub pochwyce-niem	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 42
20 < R < 70 małe	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– potrzebna kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
44.	Zagrożenia termiczne (w czasie prac pomocni-
czych z piecowym)	Risc Score	S=7
absencja	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 18
R < 20 akceptowalne	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– wskazana kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
45.	Pożar	Risc Score	S=15
ofiara śmiertelna	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 90
70 < R < 200 istotne	– sprawna instalacja elektryczna,
– zakaz palenia papierosów w czasie wykonywania czynności,
– stosowanie odzieży ochronnej i środków ochrony indywidualnej,
– sprawność sprzętu przeciwpożarowego,
– znajomość instrukcji alarmowania o pożarze.	S=15
ofiara śmiertelna	P = 0,5
Możliwe do pomyślenia	E = 6
Częsta (codzienna)	R = 45
20 < R < 70
małe	Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO			
Stanowisko: Piekarz młodociany		Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Szacowanie i wartościowanie poziomu ryzyka zawodowego	Działania do zastosowania w celu obniżenia poziomu ryzyka	Określenie poziomu ryzyka końcowego po zastosowaniu środków profilaktycznych	Dopuszczalność ryzyka	
		Metoda	Parametry ryzyka	Poziom ryzyka przed zastosowa-
niem środków profilaktycz-
nych		Parametry ryzyka	Poziom ryzyka po zastosowa-
niu środków profilak-
tycznych		
			Skutki (S)	Prawdopo-
dobień-
stwo (P)	Ekspo-
zycja (E)			Skutki (S)	Prawdopo-
dobieństwo (P)	Ekspozycja (E)			
46.	Porażenie prądem elektrycznym o napięciu do 1 kV	Risc Score	S=15
ofiara śmiertelna	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 90
70 < R < 200 istotne	– sprawna ochrona przeciwporażeniowa maszyn i urządzeń piekarni,
– kwalifikacje osób obsługujących.
niewykonywanie czynności przy urządzeniach elektrycznych bez uprawnień,	S=15
ofiara śmiertelna	P = 0,5
Możliwe do pomyślenia	E = 6
Częsta (codzienna)	R = 45
20 < R < 70
małe	Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
Czynniki szkodliwe	
47.	Zagrożenie hałasem	PN-N-18002	Wartość dopuszczalna
80 dB
Wartość zmierzona dla L = 69,3 dB
Krotność – 0,03 NDN	małe	– nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– w przypadku indywidualnych potrzeb pracownika – ochronniki słuchu,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
48.	Zapylenie	PN-N-18002	Wartość dopuszczalna
Pył całk. – 2,66 mg/m
Wartość zmierzona – 0,81 mg/m
Krotność NDS = 0,2
Wartość dopuszczalna
Pył respirabilny – 1,33 mg/m
Wartość zmierzona – 0,22 mg/m
Krotność NDS = 0,11	małe
(Dla pyłu całkowitego)
małe
(Dla pyłu respirabilnego)	– półmaska filtrująca przy dużym zapyleniu,
– wentylacja o właściwej wydajności,
– sprzątanie posadzek i ścian „na mokro”,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
49.	Mikroklimat – zmiany temperatury	Risc Score	S=3
absencja	P = 1 Tylko spora-
dycznie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 18
R < 20 akceptowalne	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– wskazana kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
Czynniki biologiczne	
50.	Alergeny zawarte w mące i innych składnikach	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 0,1
Tylko teoretycz-
nie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 4,2
R < 20
Akceptowalne
Kategoria – 1	Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO			
Stanowisko: Piekarz młodociany		Nr karty: 4	
Lp.	Typ zagrożenia	Szacowanie i wartościowanie poziomu ryzyka zawodowego	Działania do zastosowania w celu obniżenia poziomu ryzyka	Określenie poziomu ryzyka końcowego po zastosowaniu środków profilaktycznych	Dopuszczalność ryzyka	
		Metoda	Parametry ryzyka	Poziom ryzyka przed zastosowa-
niem środków profilaktycz-
nych		Parametry ryzyka	Poziom ryzyka po zastosowa-
niu środków profilak-
tycznych		
			Skutki (S)	Prawdopo-
dobień-
stwo (P)	Ekspo-
zycja (E)			Skutki (S)	Prawdopo-
dobieństwo (P)	Ekspozycja (E)			
51.	Antygeny grzybów, w tym drożdży	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 0,1
Tylko teoretycz-
nie możliwe	E = 0,5
znikoma	R = 4,2
R < 20 Akceptowalne Kategoria – 1	Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
52.	Aspergillus glaucus i Penicillinum glaucum (Pleśnie)	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 0,1
Tylko teoretycz-
nie możliwe	E = 0,5
znikoma	R = 4,2
R < 20 Akceptowalne Kategoria – 1	Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
53.	Streptobacillus moniliformis – ugryzienie gryzoni	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 0,1
Tylko teoretycz-
nie możliwe	E = 0,5
znikoma	R = 4,2
R < 20 Akceptowalne Kategoria – 1	Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
54.	Salomonella cholerasuis var.	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 0,1
Tylko teoretycz-
nie możliwe	E = 0,5
znikoma	R = 4,2
R < 20 Akceptowalne Kategoria – 1	Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
Czynniki uciążliwe	
55.	Obciążenie fizyczne	Risc Score	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 1
Tylko sporadycz-
nie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 42
20 < R < 70 małe	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– potrzebna kontrola,	S=7
ciężkie uszkodze-
nie ciała	P = 0,5
Możliwe do pomyślenia	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 21
20 < R < 70
małe	Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
56.	Wymuszona pozycja ciała	Risc Score	S=3
absencja	P = 1
Tylko sporadycz-
nie możliwe	E = 6
Częsta (codzien-
na)	R = 18
R < 20 akceptowalne	– Nie są konieczne działania w celu obniżenia ryzyka,
– wskazana kontrola,					Ryzyko zawodowe dopusz-
czalne	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
Zaakceptował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

INFORMACJA O RYZYKU ZAWODOWYM			
Stanowisko: Piekarz młodociany		Nr karty: 4	
Lp.	Główne zagrożenia występujące na stanowisku	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie)	Sposób ochrony przed zagrożeniami na stanowisku pracy	Dopuszczalność ryzyka	
Czynniki niebezpieczne	
40.	Upadek, potknięcie się, poślizgnięcie człowieka na płaszczyźnie	Źródłem zagrożenia mogą być przeszkody mogące przypadkowo znajdować się na drodze przemieszczania się pracownika. Skutkiem poślizgnięcia się, potknięcia może być upadek i urazy ciała powodujące krótkotrwałą niezdolność do jej wykonywania.	– ostrożność w czasie wykonywania prac produkcyjnych.
– nie zastawianie ciągów komunikacyjnych zbędnymi przedmiotami.
– oznakowanie miejsc niebezpiecznych barwami bezpieczeństwa,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
41.	Upadek ze schodów w ciągach komunikacyjnych pieszych	Źródłem zagrożenia związane jest z możliwości potknięcia się i upadku ze schodów w czasie przemieszczania się po nich. Skutkiem poślizgnięcia się, potknięcia może być upadek i urazy ciała powodujące krótkotrwałą niezdolność do jej wykonywania.	– trzymanie poręczy w czasie przemieszczania się,
– zachowanie wzmożonej ostrożności,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
42.	Uderzenie, przygniecenie człowieka przez czynniki materialne transportowane mechanicznie lub ręcznie	Źródłem zagrożenia są przenoszone ręcznie lub z użyciem wózków ręcznych materiały i ładunki. Skutkiem mogą być urazy kończyn dolnych lub obrażenia ciała powodujące absencję.	– Zachowanie zgodnych z wymogami odstępów między maszynami, odstępów maszyn od ścian pomieszczenia,
– Przestrzeganie zasad czyszczenia kadzi po cieście i nieprzebywanie pod kadziami,
– obuwie robocze,
– stosowanie ręcznych wózków transportowych,
– procedury wykonywania czynności i ich przestrzeganie przez uczniów.	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
43.	Zetknięcie się człowieka z ostrymi czynnikami materialnymi	Źródłem zagrożenia są stosowane w procesie produkcji narzędzia ręczne oraz ostre części stosowanych maszyn, mogące spowodować skaleczenie kończyn górnych.	– zachowanie odstępów między składowanymi materiałami i produktami,
– wyznaczenie dróg transportowych,
– zachowanie ostrożności	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
44.	Zagrożenie wciągnięciem lub pochwyceniem	Źródłem zagrożenia są obracające się części maszyn do obróbki ciasta. Pochwycenie kończyn górnych spowodować może ich ciężkie urazy.	– sprawność osłon maszyn,
– sprawność wyłączników maszyn,
– niewykonywanie czynności obsługowych w czasie pracy urządzenia,
– stosowanie skrobaczek o długich trzonkach w czasie czyszczenia kadzi na ciasto,
– zachowanie ostrożności,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
45.	Zagrożenia termiczne (w czasie prac pomocniczych)	Źródłem zagrożenia są rozgrzane elementy pieca lub gorące pieczywo czasie jego wyjmowania z pieca. Skutkiem mogą być oparzenia, powodujące oszpecenia oraz inne urazy spowodowane kontaktem człowieka z urządzeniami lub materiałami o wysokiej temperaturze w czasie prac pomocniczych przy obsłudze pieca piekarniczego.	– przestrzeganie procedury wykonywania czynności,
– stosowanie odzieży roboczej,
– stosowanie rękawic roboczych,
– zapinanie rękawów kurtek roboczych,
– osłona twarzy podczas obsługiwania akumulatora,
– wzmożona uwaga.	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

INFORMACJA O RYZYKU ZAWODOWYM			
Stanowisko: Piekarz młodociany		Nr karty: 4	
Lp.	Główne zagrożenia występujące na stanowisku	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie)	Sposób ochrony przed zagrożeniami na stanowisku pracy	Dopuszczalność ryzyka	
46.	Pożar	Źródłem zagrożenia mogą być niesprawne elementy instalacji elektrycznej stosowanych maszyn i urządzeń w cukierni i związana z tym możliwość pożaru. Źródłem pożaru mogą być materiały łatwopalne (opakowania papierowe) mogące znajdować się na stanowisku pracy. Zagrożeniem powodowanym przez pożar może być toksyczne i duszące oddziaływanie dymów i gazów pożarowych oraz niebezpieczne zjawiska towarzyszące gwałtownemu spalaniu się produktów w wypadku awarii i zapaleniu się materiałów palnych lub maszyn i urządzeń.
Skutkiem zagrożenia mogą być oparzenia odkrytych części ciała (twarz, dłonie) i urazy całego ciała, do śmierci poprzez zaczadzenie włącznie.	– instrukcja postępowania na wypadek pożaru,
– znajomość przez pracowników instrukcji postępowania na wypadek pożaru,
– zapewnienie i oznakowanie dróg ewakuacji oraz wyjść z dróg ewakuacyjnych w ilości zapewniającej spełnienie wymogów przepisów przeciwpożarowych,
– wyposażenie stanowisk pracy w zgodną z przepisami przeciwpożarowymi odpowiednią ilość podręcznego (sprawnego i legalizowanego) sprzętu gaśniczego,
– umiejętność posługiwania się sprzętem gaśniczym,
– wyznaczenie miejsc do palenia tytoniu i nadzór nad przestrzeganiem zasad palenia tytoniu przez pracowników,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
47.	Porażenie prądem elektrycznym o napięciu do
1 kV	Źródłem zagrożenia są obsługiwane urządzenia zasilane energią elektryczną i instalacja elektryczna w pomieszczeniach (gniazda wtykowe i wyłączniki prądu, przedłużacze). W wyniku możliwości porażenia prądem elektrycznym o napięciu niebezpiecznym dla życia i zdrowia pracownika, bezpośrednie działanie prądu przemiennego o napięciu 230 i 400 V, częstotliwości 50 Hz może spowodować ujemne skutki poprzez działanie na krążenie krwi i oddychanie, układ nerwowy, działanie cieplne, uszkodzenie mięśni i kości do śmierci włącznie. Skutkiem porażenia prądem mogą też być urazy ciała w wyniku upadków po porażeniu prądem elektrycznym.	– sprawna ochrona przeciwporażeniowa stosowanych urządzeń i instalacji elektrycznej urządzeń oraz aktualność jej pomiarów,
– wykluczenie stosowania przedłużaczy przenośnych do zasilania urządzeń,
– przegląd codzienny urządzenia przed jego użyciem,
– niewłączanie urządzenia w przypadku stwierdzenia niesprawności przewodów zasilających lub wtyczek,
– systematyczne przeglądy i ocena sprawności wyłączników urządzenia oraz dobry stan techniczny przewodów zasilających,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
Czynniki szkodliwe	
48.	Zagrożenie hałasem	Zagrożenie powstaje w czasie pracy maszyn do mieszania ciasta, jego formowania i przesiewania mąki.
Zmierzone wartości hałasu:
Wartość zmierzona dla 8 h zmiany roboczej
L Amax 8 h  = 69,3 dB.
Krotność NDN – 0,03,
Parametry hałasu poniżej 0,1 NDN.
Zagrożenie nie powinno powodować negatywnych zmian w stanie słuchu pracownika.	– sprawność sprzętu mechanicznego,
– zachowanie procedur,
– stosowanie wkładek zabezpieczających przed hałasem w przypadku jego uciążliwości dla pracownika,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
49.	Zapylenie	Zagrożenie powoduje zawarte w pyle mąki alergeny. Skutkiem wdychania dużego stężenia pyłu w długim okresie czasu, może być choroba układu oddechowego – nieżyty górnych dróg oddechowych.
Pył całkowity: Wartość zmierzona – 0,81 mg/m3
Krotność NDS = 0,2 (< 1)
Pył respirabilny: Wartość zmierzona – 0,22 mg/m3
Krotność NDS = 0,11 (< 0,5)	– procedura przesypywania i przesiewania mąki i jej przestrzeganie przez pracowników,
– półmaska filtrująca przy dużym zapyleniu,
– wentylacja o właściwej wydajności,
– sprzątanie posadzek i ścian „na mokro”,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)					

INFORMACJA O RYZYKU ZAWODOWYM			
Stanowisko: Piekarz młodociany	Nr karty: 4		
Lp.	Główne zagrożenia występujące na stanowisku	Charakterystyka zagrożenia (informacje charakteryzujące zagrożenie)	Sposób ochrony przed zagrożeniami na stanowisku pracy	Dopuszczalność ryzyka	
50.	Mikroklimat – zmiany temperatury	Źródłem zagrożenia jest piec piekarniczy wytwarzający wysoką temperaturą. Praca w bezpośrednim sąsiedztwie otwartego pieca podczas wkładania i wyjmowania pieczywa związana jest z możliwością przegrzewania pracownika. Konieczność przemieszczania pieczywa od pieca do magazynu powoduje wychłodzenie ciała pracownika. Skutkiem różnic temperatur mogą być omdlenia lub choroby powodowane „zaziębieniem”, zwiane z możliwością absencji pracownika.	– Młodociani – zatrudnianie młodocianych przy obsłudze pieca do 3 godz./zm. rob. tylko w dzień,
– Osoby dorosłe – przestrzeganie procedur obsługi pieca,
– Napoje chłodzące,
– Przerwy w pracy.	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
Czynniki biologiczne	
51.	Alergeny zawarte w mące i innych składnikach	Zagrożenie stanowi możliwość uczuleń dotyczących skóry i układu oddechowego.	Skuteczna wentylacja wyciągowa.	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
52.	Antygeny grzybów, w tym drożdży	Zagrożenie stanowi możliwość reakcji nadwrażliwości, w tym zapalenia płuc z objawami astmatycznymi.	Wentylacja wyciągowa i środki ochrony układu oddechowego	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
53.	Aspergillus glaucus i Penicillinum glaucum (Pleśnie)	Zagrożenie stanowi możliwość skórnych reakcji uczuleniowych.	Wentylacja wyciągowa i środki ochrony układu oddechowego	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
54.	Streptobacillus moniliformis – ugryzienie gryzoni	Zagrożenie stanowi wystąpienia gorączki Haverhill (osutka na skórze, zapalenie stawów) po małoprawdopodobnym ugryzieniu przez gryzonie.	Środki ochrony indywidualnej, deratyzacja	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
55.	Salmonella cholerasuis var.	Zagrożenie stanowi możliwość zakażenia wirusem Salmonelloza po bezpośrednim kontakcie z nie wyparzonymi jajami. Wystąpić mogą zapalenie żołądka i jelit, zatrucia pokarmowe.	Środki ochrony indywidualnej, dezynfekcja (wyparzanie jaj), przestrzeganie zasad czystości i higieny w miejscu pracy	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
Czynniki uciążliwe	
56.	Obciążenie fizyczne	Zagrożenie związane z koniecznością ręcznego przenoszenia worków z mąką oraz innych ciężarów. Zagrożenie powodowane jest również koniecznością pracy stojącej oraz pracy w różnych pozycjach ciała, szczególnie w czasie czyszczenia maszyn i urządzeń. Skutkiem działania zagrożenia mogą być zmiany w układzie kostno-mięśniowym lub jego urazy.	– nieprzekraczanie norm dźwigania,
– przerwy w pracy w czasie prac załadowczych,
– stosowanie wózków transportowych,
– możliwość odpoczynku siedząc,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
57.	Wymuszona pozycja ciała	Zagrożenie związane z koniecznością długiego stania bez możliwości siedzenia. Wykonywanie czynności powtarzalnych, wymuszona pozycja ciała (np. siedzenie lub stanie przez wiele godzin), nadmierny wysiłek fizyczny (zwłasz-cza przy podnoszeniu i przemieszczaniu ciężkich ładunków) – możliwość dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego.	– Należy stosować bezpieczne metody podnoszenia i przenoszenia ciężkich lub nieporęcznych ładunków oraz stosować urządzenia mechaniczne ułatwiające podnoszenie i przenoszenie.
– Możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej,	Ryzyko zawodowe dopuszczalne	
Opracował:	..................................	........................	.....................					
Zaakceptował:	..................................	........................	.....................					
	(imię i nazwisko)	(data)	(podpis)