OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO

BRUKARZ		

I.	INFORMACJE NIEZBĘDNE DO OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO
1.	Opis stanowiska pracy
Podstawowe stanowisko pracy brukarza to tereny otwarte na budowanych odcinkach nowych dróg, chodników oraz na placach lub terenach przebudowywanych dróg już istniejących. W przypadku dróg modernizowanych brukarz pracuje w otoczeniu drogi całkowicie wyłączonej z ruchu bądź wyłączonej tylko częściowo. Warunki panujące na stanowisku pracy w dużej mierze zależą od panującej pogody. Dotyczy to zwłaszcza temperatur oraz opadów.
2.	Stosowane środki pracy i materiały
Stosowane maszyny, urządzenia i narzędzia to: agregaty prądotwórcze, przedłużacze elektryczne z gniazdkami, zagęszczarki, zacieraczki mechaniczne z silnikiem spalinowym, stopki wibracyjne, ubijaki z napędem elektrycznym lub mechanicznym z silnikiem spalinowym, młot pneumatyczny z wymiennymi końcówkami, gilotyna do cięcia kostki, przecinarka ręczna albo stolikowa z napędem elektrycznym, wózek brukarski i taczka, przecinak mechaniczny, kleszcze brukarskie wzdłużne i poprzeczne, młotki brukarskie gumowe i stalowe, imak brukarski, wyważa brukarski, trójkąt brukarski, listwy zgarniające. W miarę potrzeb brukarz wykorzystuje również: ładowarkę i/lub wózek widłowy, walec drogowy do zagęszczania
3.	Osoby uczestniczące w procesie pracy oraz ich przygotowanie zawodowe, z uwzględnieniem kobiet w ciąży, matek karmiących, młodocianych i niepełnosprawnych
W roli brukarza najlepiej sprawdzają się osoby, które mają wykształcenie zawodowe o profilu związanym z budownictwem Pracownik posiada aktualne badanie lekarskie z adnotacją o braku przeciwwskazań  do wykonywani pracy na zajmowanym stanowisku,  odbywa szkolenie BHP wstępne, stanowiskowe, a następnie okresowe, jest zapoznany z oceną  ryzyka. Na stanowisku nie zatrudnia się osób młodocianych,  kobiet w ciąży, matek karmiących piersią.
4.	Wykonywane czynności
Pracownik na stanowisku brukarz:
*	zabezpieczanie i oznakowywanie miejsc wykonywania robót,
*	rozbieranie nawierzchni uszkodzonych,
*	odbiór materiałów z samochodów i transport taczką lub wózkiem na miejsce wykonywania prac, 
*	czytanie dokumentacji,
*	przygotowywanie podłoża, począwszy od niwelowania, przez dowóz materiałów, do zagęszczenia (mechanicznego lub ręcznego),
*	układanie krawężników, obrzeży, kostki lub płytek,
*	przycinanie na wymiar obrzeży, krawężników, płytek i kostki,
*	dopasowywanie, ubijanie nawierzchni (ręcznie lub mechanicznie.
5.	Niedogodności wykryte podczas dotychczasowej pracy
Uciążliwa jest duża wilgotność powietrza i gruntu zwłaszcza, że praca wymaga częstego schylania się, a nawet poruszania się na kolanach. Brukarz pracujący na wolnym powietrzu narażony jest na opady atmosferyczne, latem na bezpośrednie działanie promieni słonecznych, a w okresie zimowym na mrozy.
6.	Zaistniałe wypadki przy pracy i choroby zawodowe
Środowisko pracy przy robotach drogowych prowadzonych na większą skalę charakteryzuje się występowaniem dużej ilości maszyn budowlanych, będących w ciągłym ruchu, stąd  ryzyko nieszczęśliwych wypadków jak również drobnych urazów. Można  stwierdzić, iż brukarz nie jest narażony na choroby zawodowe. Częściej niż w innych zawodach mogą występować u niego zmiany reumatyczne.
7.	Czynniki środowiska pracy związane z wykonywanym zawodem 

Czynniki  niebezpieczne mogące powodować wypadki:

*	poruszające się maszyny i mechanizmy,
*	ruchome elementy urządzeń technicznych,
*	przemieszczające się wyroby, półwyroby i materiały,
*	powierzchnie, na których jest możliwy upadek pracujących,
*	ostrza, ostre krawędzie, wystające elementy, chropowatość i szerokość wyrobów, urządzeń i narzędzi,
*	hałas,
*	wibracja,
*	temperatura powietrza,
*	ruch powietrza,
*	napięcie  w obwodzie elektrycznym,
*	pył.

Czynniki  szkodliwe  fizyczne chemiczne i pyły mogące powodować choroby: 
*	hałas (dźwięki słyszalne, infradźwięki, ultradźwięki);
*	wibracja (drgania miejscowe);
*	chemiczne  szkodliwe   czynniki występujących w procesie pracy, toksyczne, drażniące, uczulające;
*	mikroklimat (zimny, gorący).

Czynniki biologiczne:

*	mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki) 
i wytwarzane przez nie toksyny i alergeny,
*	makroorganizmy roślinne i zwierzęce.
Czynniki uciążliwe ergonomiczne, psychospołeczne i związane z organizacją pracy

Średnio-ciężka i ciężka praca fizyczna, wykonywana w wymuszonej pozycji ciała (stojącej, pochylonej, kucznej) - możliwość dolegliwości bólowych wynikających z przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego: 
*	mikroklimat,
*	monotonia,
*	obciążenie psychiczne,
*	obciążenie statyczne,
*	wysiłek fizyczny.

8. Zalecane  środki ochrony osobistej
.
	Ochronniki słuchu (nauszniki lub wkładki)	
	Rękawice ochronne, antywibracyjne 	
	Odzież ochronna. zimowa,  odblaskowa, przeciwdeszczowa 	
	Ochrona głowy 	
	Buty ochronne	
	Okulary ochronne 	
	Półmaska p. pyłowa 	

II.	KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACY
BRUKARZ - IDENTYFIKACJA ZAGROŻEŃ

Lp.	Źródła zagrożeń	Efekt zagrożenia	Szkody jakie mogą wystąpić	
1.	Przedmioty wprowadzone w ruch.
Części wirujące, obiegające, przemieszczające się, wykonujące ruchy złożone.
Manewrujące na placu budowy pojazdy i maszyny budowlane, a w przypadku prowadzenia prac na drodze tylko częściowo wyłączonej z ruchu - pojazdy przemieszczające się po tej drodze.	Kontakt z czynnikiem materialnym - potracenie, przygniecenie, uderzenie.	Złamania kończyn, uszkodzenia kręgosłupa, potłuczenia, skaleczenia a nawet śmierć. 	
2.	Przedmioty poruszające się swobodnie.
Przedmioty upadające, toczące się, wywracające się, będące w poślizgu.
Spadające przedmioty podczas prac rozładunkowych oraz w trakcie transportowania materiałów, maszyn lub narzędzi.	Kontakt z czynnikiem materialnym - uderzenie, przygniecenie.	Złamania kończyn, uszkodzenia kręgosłupa, potłuczenia, skaleczenia.	
3.	Części oddzielające się - wióry, iskry, odpryski, odłamki, pyły.
Mechaniczne cięcie materiałów brukarskich (kostki, obrzeży).	Kontakt z czynnikiem materialnym, drobne urazy.	Zaprószenie oka, trudność w oddychaniu, skaleczenia.	
4.	Niebezpieczne nawierzchnie (posadzki).
Krawędzie, naroża, ostre, spiczaste występy, przedmioty wystające z posadzek, nawierzchnie śliskie, nawierzchnie narażone na oblodzenie i wysoką temperaturę.	Potknięcie, poślizgnięcie, upadek na tym samym poziomie.	Obrażenia kończyn oraz innych części ciała, zwichnięcia
złamania kończyn, stłuczenia
otarcia naskórka, wstrząśnienie mózgu.	

Lp.	Źródła zagrożeń	Efekt zagrożenia	Szkody jakie mogą     wystąpić	
5.	Niebezpieczne nawierzchnie stawiania stóp.
Miejsca śliskie, mokre, oblodzone, miejsca wzniesień, zagłębienia, nieporządek, pochyłości.	Potknięcie, poślizgnięcie, upadek na tym samym poziomie.	Obrażenia kończyn oraz innych części ciała, zwichnięcia
złamania kończyn, stłuczenia
otarcia naskórka, wstrząśnienie mózgu.	
6.	Energia elektryczna.
Napięcie dotyku, pole elektryczne, pole magnetyczne, łuk elektryczny, ładunki.
Urządzenia będące pod napięciem, niezabezpieczone instalacje elektryczne (zwłaszcza narażone na przetarcie izolacji przewody zasilające).
	Porażenie prądem.	Ciężkie uszkodzenie ciała (oparzenia, uszkodzenia organów wewnętrznych), a nawet śmierć.	
7.	Zagrożenia pożarowe i wybuchowe:
-	układy palne;
-	źródła zapalenia, żar, otwarty płomień, iskry, rozgrzane powierzchnie, mieszaniny wybuchowe, materiały zapalne, nagromadzenie tlenu;
-	silnik spalinowy maszyny przy braku osłon lub wykonywaniu napraw;
-	gorąca tarcza przecinarki.	Pożar, wybuch.	Poparzenia ciała - szczególnie narażone są ręce i twarz, śmierć lub ciężkie uszkodzenie ciała.	
8.	Hałas stały, okresowy, pulsujący.
Agregat prądotwórczy, maszyny z napędem mechanicznym spalinowym - stopki wibracyjne zagęszczarki i młoty pneumatyczne, przecinarki do materiałów.	Choroba, uraz.	Uszkodzenie słuchu.	
9.	Wibracja, miejscowa
Wykorzystywane urządzenia mechaniczne: zagęszczarki, młoty pneumatyczne, ubijaczki, stopy wibracyjne, przecinarki tarczowe.	Choroba.	Wystąpienie syndromu HAVS (Hand- Arm Vibration Syndrom) powodującego schorzenia naczyń krwionośnych, nerwów, kości, mięśni oraz tkanki łącznej rąk.	
10.	Substancje chemiczne: toksyczne, drażniące, żrące,  powodujące alergie.
Użytkowanie materiałów sypkich (np.: piasek, cement). Pył budowlany roznoszony przez wiatr.	Choroba, uraz.	Choroby układu oddechowego, alergie, zaprószenia oczu.	
11.	Czynniki biologiczne mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki) 
i wytwarzane przez nie toksyny i alergeny, makroorganizmy roślinne i zwierzęce.
Komary, muchy, kleszcze, osy, pszczoły, myszy, szczury.	Choroba.	Zatrucia, choroby zakaźne, alergie.	
12.	Klimat: temperatura, wilgotność i ruch powietrza, promieniowanie cieplne, zanieczyszczenia powietrza, opady atmosferyczne, mgła, oblodzenie, burze.
Praca na otwartej przestrzeni.	Choroba.	Przeziębienia, grypa, odmrożenia, udar cieplny. Także choroby reumatyczne.	
13.	Wysiłek fizyczny: podnoszenie, przesuwanie, przenoszenie  wstawianie ciężkich materiałów i maszyn.	Uraz, choroba.	Urazy układu szkieletowo-mięśniowego (naciągnięcia, zwichnięcia, przepuklina).	
14.	Obciążenie statyczne, praca w wymuszonej pozycji ciała często w pozycji klęczącej lub pochylonej.	Choroba.	Choroby układu szkieletowo-mięśniowego (często zwyrodnienia stawów kolanowych i kręgosłupa).	

III.	KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACY
BRUKARZ według PN-N-18002:2011  - SZACOWANIE RYZYKA

Źródło zagrożenia 	Efekt zagrożenia	Możliwe skutki zagrożenia	Działania profilaktyczne	Prawdopodo-bieństwo wystąpienia zagrożenia	Ciężkość szkodliwych następstw	Ryzyko	
-1-	-2-	-3-	-4-	-5-	-6-	-7-	
							
Przedmioty wprowadzone w ruch.
Części wirujące, obiegające, przemieszczające się, wykonujące ruchy złożone.
Manewrujące na placu budowy pojazdy i maszyny budowlane, a w przypadku prowadzenia prac na drodze tylko częściowo wyłączonej z ruchu - pojazdy przemieszczające się po tej drodze.
	Kontakt z czynnikiem materialnym, potracenie, przygniecenie, uderzenie.	Złamania kończyn, uszkodzenia kręgosłupa, potłuczenia, skaleczenia, a nawet śmierć. 	
Przestrzeganie instrukcji bhp dla prac brukarskich, instrukcji poruszania się po terenie budowy. Nakaz stosowania kamizelki odblaskowej. Zachowanie ostrożności i ograniczanie pośpiechu. W przypadku  prac przy drodze częściowo wyłączonej z ruchu - kontrola prawidłowości wygrodzenie i oznakowanie miejsca prac. Zakaz wychodzenia - wystawania poza wygrodzenie. 
	Mało prawdopodobne	Duża	Średnie dopuszczalne	
Przedmioty poruszające się swobodnie.
Przedmioty upadające, toczące się, wywracające się, będące w poślizgu.
Spadające przedmioty podczas prac rozładunkowych oraz w trakcie transportowania materiałów, maszyn lub narzędzi.	Kontakt z czynnikiem materialnym, uderzenie, przygniecenie. 	Złamania kończyn, uszkodzenia kręgosłupa, potłuczenia, skaleczenia.	Przestrzeganie instrukcji bhp ręcznych prac transportowych. Stosowanie obuwia i rękawic roboczych. Ograniczanie pośpiechu. Zalecenie ostrożności.	Prawdopodobne	Mała	Małe 
dopuszczalne	
Części oddzielające się: wióry, iskry, odpryski, odłamki, pyły.
Mechaniczne cięcie materiałów brukarskich (kostki, obrzeży).	Kontakt z czynnikiem materialnym.	
Zaprószenie oka, trudność w oddychaniu, skaleczenia.
	Przestrzeganie instrukcji bhp dla prac brukarskich i instrukcji obsługi przecinarek. Stosowanie odzieży roboczej i ochronnej, rękawic i okularów ochronnych. Stosowanie półmasek przeciwpyłowych. Zalecenie ostrożności. Ograniczanie pośpiechu.	Prawdopodobne	Mała	Małe 
dopuszczalne	

III.	KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACY
BRUKARZ według PN-N-18002:2011  - SZACOWANIE RYZYKA

Źródło zagrożenia 	Efekt  zagrożenia	Możliwe skutki zagrożenia	Działania profilaktyczne	Prawdopodo-bieństwo wystąpienia zagrożenia	Ciężkość szkodliwych następstw	Ryzyko	
-1-	-2-	-3-	-4-	-5-	-6-	-7-	
							
Niebezpieczne nawierzchnie (posadzki).
Krawędzie, naroża, ostre, spiczaste występy, przedmioty wystające z posadzek, nawierzchnie śliskie, nawierzchnie narażone na oblodzenie i wysoką temperaturę.	Potknięcie, poślizgnięcie, upadek na tym samym poziomie.	Obrażenia kończyn oraz innych części ciała, zwichnięcia,
złamania kończyn, stłuczenia, otarcia naskórka. Wstrząśnienie mózgu.	Stosowanie obuwia roboczego. Dbałość o ład i porządek w miejscu wykonywania pracy oraz na przejściach do miejsc wykonywania pracy. Zalecenie ostrożności. Działania ograniczające pośpiech.	Prawdopodobne	Średnie	Średnie dopuszczalne	
Niebezpieczne nawierzchnie stawiania stóp.
Miejsca śliskie, mokre, oblodzone, miejsca wzniesień, zagłębienia, nieporządek, pochyłości.	Potknięcie, poślizgnięcie, upadek na tym samym poziomie.	Obrażenia kończyn oraz innych części ciała, zwichnięcia,
złamania kończyn, stłuczenia, otarcia naskórka. Wstrząśnienie mózgu.	Stosowanie obuwia roboczego. Dbałość o ład i porządek w miejscu wykonywania pracy oraz na przejściach do miejsc wykonywania pracy. Zalecenie ostrożności. Działania ograniczające pośpiech.
	Prawdopodobne	Średnie	Średnie dopuszczalne	
Energia elektryczna.
Napięcie dotyku, pole elektryczne, pole magnetyczne, łuk elektryczny, ładunki.
Urządzenia będące pod napięciem, niezabezpieczone instalacje elektryczne (zwłaszcza narażone na przetarcie izolacji przewody zasilające).	Porażenie prądem.	Ciężkie uszkodzenie ciała (oparzenia, uszkodzenia organów wewnętrznych), a nawet śmierć.	Przestrzeganie instrukcji ppoż., zapewnienie sprawnego sprzętu gaśniczego, regularne przeglądy i sprawdzanie sprawności instalacji i urządzeń zasilanych energią elektryczną oraz gazem.	Mało prawdopodobne	Duża	Średnie
dopuszczalne	

III.	KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACY
BRUKARZ według PN-N-18002:2011 -  SZACOWANIE RYZYKA

Źródło zagrożenia 	Efekt  zagrożenia	Możliwe skutki zagrożenia	Działania profilaktyczne	Prawdopodo-bieństwo wystąpienia zagrożenia	Ciężkość szkodliwych następstw	Ryzyko	
-1-	-2-	-3-	-4-	-5-	-6-	-7-	
							
Zagrożenia pożarowe i wybuchowe:
układy palne, źródła zapalenia, żar, otwarty płomień, iskry, rozgrzane powierzchnie, mieszaniny wybuchowe, materiały zapalne, nagromadzenie tlenu.
Silnik spalinowy maszyny przy braku osłon lub wykonywaniu napraw. Gorąca tarcza przecinarki	Pożar, wybuch.	Poparzenia ciała - szczególnie narażone są ręce i twarz, śmierć lub ciężkie uszkodzenie ciała.	Przestrzeganie instrukcji ppoż. (zwłaszcza w trakcie tankowania i czyszczenia maszyn). Zapewnienie sprawnego podręcznego sprzętu gaśniczego (okresowe kontrole). Regularne przeglądy instalacji i urządzeń zasilanych energią elektryczną. Przestrzeganie zakazu palenia tytoniu poza wyznaczonymi miejscami.	Mało
prawdopodobne	   Duża 	Średnie 
dopuszczalne	
Hałas: stały, okresowy, pulsujący.
Agregat prądotwórczy, maszyny z napędem mechanicznym spalinowym - stopki wibracyjne zagęszczarki i młoty pneumatyczne, przecinarki do materiałów.	Choroba, uraz.	Uszkodzenie słuchu	Stosowanie ochronników słuchu. Przemienność wykonywania prac. Wyłączanie silników w okresach nieużywania maszyn.	Mało
prawdopodobne	Średnia 	Małe 
dopuszczalne	
Wibracja, miejscowa.
Wykorzystywane urządzenia mechaniczne: zagęszczarki, młoty pneumatyczne, ubijaczki, stopy wibracyjne, przecinarki tarczowe.	Choroba.	Wystąpienie syndromu HAVS (Hand- Arm Vibration Syndrom) powodującego schorzenia naczyń krwionośnych, nerwów, kości, mięśni oraz tkanki łącznej rąk.	Stosowanie rękawic antywibracyjnych do prac związanych z wibracjami. Właściwe chwytanie urządzeń (dodatkowe szkolenie). Przemienność wykonywania prac.	Prawdopodobne	Mała 	Małe 
dopuszczalne	

III.	KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACY
BRUKARZ według PN-N-18002:2011 -  SZACOWANIE RYZYKA

Źródło zagrożenia 	Efekt  zagrożenia	Możliwe skutki zagrożenia	Działania profilaktyczne	Prawdopodo-bieństwo wystąpienia zagrożenia	Ciężkość szkodliwych następstw	Ryzyko	
-1-	-2-	-3-	-4-	-5-	-6-	-7-	
							
Substancje chemiczne:
substancje toksyczne, drażniące, żrące,  powodujące alergie.
Użytkowanie materiałów sypkich (np.: piasek, cement, kleje, zaprawy). Pył budowlany roznoszony przez wiatr.	Choroba, uraz.	Choroby układu oddechowego, alergie, zaprószenia oczu.	Przestrzeganie instrukcji bhp dla prac brukarskich. Stosowanie półmasek przeciwpyłowych. Zalecenie ostrożności. Ograniczanie pośpiechu stosowanie okularów ochronnych.	Prawdopodobne	  Mała  	Małe 
dopuszczalne	
Czynniki biologiczne: mikroorganizmy roślinne i zwierzęce (bakterie, wirusy, grzyby, pierwotniaki) i wytwarzane przez nie toksyny i alergeny, makroorganizmy roślinne i zwierzęce.
Komary, muchy, kleszcze, osy, pszczoły, myszy, szczury.	Choroba.	Zatrucia, choroby zakaźne, alergie.	Przestrzeganie instrukcji bhp dla prac brukarskich, zachowanie higieny osobistej podczas posiłków, po zakończeniu pracy. 	Mało 
prawdopodobne	Mała 	Małe 
dopuszczalne	
Klimat: temperatura, wilgotność i ruch powietrza, promieniowanie cieplne, zanieczyszczenia powietrza, opady atmosferyczne, mgła, oblodzenie, burze.
Praca na otwartej przestrzeni
	Choroba.	Przeziębienia, grypa, odmrożenia, udar cieplny. Także choroby reumatyczne.	Użytkowanie odpowiednich do warunków atmosferycznych sortów ubraniowych. Zapewnienie napojów chłodnych i ciepłych w zależności od panujących warunków atmosferycznych. Zapewnienie pomieszczenia do odpoczynku.	Prawdopodobne	Mała	Małe 
dopuszczalne	

III.	KARTA OCENY RYZYKA ZAWODOWEGO NA STANOWISKU PRACY
BRUKARZ według PN-N-18002:2011 - SZACOWANIE RYZYKA

Źródło zagrożenia 	Efekt  zagrożenia	Możliwe skutki zagrożenia	Działania profilaktyczne	Prawdopodo-bieństwo wystąpienia zagrożenia	Ciężkość szkodliwych następstw	Ryzyko	
-1-	-2-	-3-	-4-	-5-	-6-	-7-	
Wysiłek fizyczny: podnoszenie, przesuwanie, przenoszenie  wstawianie ciężkich materiałów i maszyn.	Uraz, choroba.	Urazy układu szkieletowo-mięśniowego (naciągnięcia, zwichnięcia, przepuklina).	Przestrzeganie instrukcji bhp dla prac brukarskich i ręcznych prac transportowych (m.in. normatywy dźwigania, prace wykonywane przez dwie osoby, pozycja przy dźwiganiu). Stosowanie sprzętu pomocniczego. Stosowanie rękawic roboczych. Ograniczanie pośpiechu.	Prawdopodobne	Średnia	Średnie
dopuszczalne	
Obciążenie statyczne.
Praca w wymuszonej pozycji ciała często w pozycji klęczącej lub pochylonej.	Choroba.	Choroby układu szkieletowo-mięśniowego (często zwyrodnienia stawów kolanowych i kręgosłupa).	Przestrzeganie instrukcji bhp dla prac brukarskich i ręcznych prac transportowych. Stosowanie nakolanników brukarskich. Przemienność wykonywania prac.	Prawdopodobne	Średnia	Średnie
dopuszczalne